Antakya Rum Ortodoks Kilisesi - Antakya / Hatay

Hıristiyanlık aleminde Antakya'nın önemi büyüktür. Yeruşalem ( KUDÜS ) Kilisesinden sonra en eski kilisedir. Zira Mukaddes kitap ( Yeni ahit-resullerin işleri ) Antakya' nın önemini zikretmiştir. Kudüs'ten sonra ikinci merkez sayıldığı için Antakya Patrikliğine " Ana Kilise" denir. İlk Kilise olarak imana önem vermekle birlikte, Pavlus ve Barnaba Yeruşalem'deki Hıristiyan mü-min kardeşlere para yardımları göndermiştir. ( Resullerin İşleri 11-29 ) Ancak işi tamamladıktan sonra beraberlerinde Yuhanna lakaplı Markos ile Antakya' ya geri döndüler

Antakya Kilisesi büyümeye başlamış ve imanlıları çoğalıyordu. Zira Petrus ve Pavlus'un Antakya Kilisesine verdikleri talim ( eğitim ) resuller topluluğundan ve kurtarıcı bir eğitim idi.

İki resul Barnaba ve Pavlus 42. miladi yılında Antakya Kilisesini tesis etmişlerdi. 45-53 miladi yılları arasında olan 8 yıl Petrus tarafından yönetilmiştir. Daha sonra Petrus başkent Roma' ya gidip oradaki kiliseyi tesis etmiş ve orada şehit düşmüştür. Resullerin İşleri (11-25)' e göre Antakya Kilisesine ilk olarak Hıristiyan Kilisesi adı verilmekle beraber imanlılarına da Hıristiyan adı verildi. Bu da büyük bir övünme kaynağıdır.

Petrus ilk olarak Patrik yani aşiret reisi adını aldı. 451 miladi yılında Kalidonya topluluğu bu isim hakkını Antakya' ya vermekle beraber 1. Patrik Kürsüsünü Petrus' a verdi. Zira 1. ilahiyat Nikya Topluluğu 2. İlahiyat Konstantina Topluluğu ve bütün Maşrek ( Doğu ) rahipleri, Antakya Patrikliğinin otoritesinin ve üstünlüğünü itiraf ve tespit etmişlerdir.
Antakya kürsüsü 1098 miladi yılında Antakya Frengiler tarafından hücuma uğramıştı. Büyük belalara sahne olmakla beraber 1268 yılında Zaher Baybars'ın eline yenik düşmüştür. Bu esnalarda Antakya patrikleri Konstantina ( İstanbul ) da ikamet etmekteydi ve mukaddes Antakya Kürsüsü 1342' ye kadar Küçük Asya'da bir yerden bir yere dolanıyordu, böylece beş patrikten sonra Şam'a intikal ve ikamet etti ( 1343). II. Iğnatios Şam'da ilk ikamet eden Antakya Patriği olmuştur.

Antakya St. Petrus ve St. Pavlus Katedrali Doğu Ortodoks Kiliselerinin en güzelidir. Bizans imarına uygun olarak inşa edilmiştir. Ancak 1872 yılındaki depremde büyük zarar görmüş, Rus mühendislerin etkisi ve yardımı ile tekrar inşa edildiğinde Rus imar tarzını biraz almıştır.

Mısır Bilad Al Şam hükümdarlığı zamanında Mohammed Ali oğlu İbrahim Paşa'nın izni ile 1833 yılında Antakya Kilisesi inşa edildiğinde, Junayne bahçe mevkiinde tahtadan yapılmış basit bir bina idi. Antakya Kilisesi daha sonra genel temel yola bakan yüksek bir mevkide beyaz taştan inşa edilmiş ve çok geniş bir saha ile çevreli olmakla beraber, sahanın etrafında bazı basit binalar vardır. Kilisenin ön yüzü 70x70 cm2 li şekilde iki sütun üzerine oturtulmuştur. 1862 yılında ölen Mihail adında genç adam için sol sütun üzerinde 2 m. yüksekliğinde taş üzerinde 12 satırlık bir şiir nakış edilmiştir. Zira ebeveyinleri anne ve babası kiliseye çok büyük bir malı ve parayı hibe ettikleri için ölen oğullarının hatırasına işbu şiir yazılmıştır.

Kilisenin üç holu ( Salon ) ve üç kraliyet kapısı vardır. Batıdan kadınlara ait iki kat ve üç kapı vardır. ( Batı- Kuzey- Güney )

Kilisenin heykel bölümünde antika tepsi ve kase vardır. Antika gümüş üzerinde inci işlemeli altın ile şaheser bir bardak kapağı ve tepsisinden ibarettir.

Kilise çanı 1931 yılında bindirilmiş olup 1986 yılında onarım görmüştür.

Kilisemiz 2000 yılında 6 ay süren bir çalışma ile restore edilmiştir.

Katedralin kuzeyinde 1911 yılında Patrik IV. Gregorios zamanında yapılmış olan Ruhban Okulu şimdilerde karşılama salonu olarak kullanılmaktadır.

Bu bilgiler Şam' da bulunan Antakya Rum Ortodoks Patrikhanesinden temin edilmiştir.


Kaynak : http://www.antakyaortodoks.com/

Gönderen: Kadir İrkin